SÓNG XUNG KÍCH ĐIỀU TRỊ GAI XƯƠNG GÓT HIỆU QUẢ – BƯỚC TIẾN MỚI TẠI BỆNH VIỆN QUÂN Y 110

Sóng xung kích điều trị gai xương gót là bài viết chuẩn kiến thức vật lý trị liệu, phục hồi chức năng – biên soạn bởi Doctor Chu, Trưởng khoa PHCN – BVQY 110.

1. MỞ ĐẦU: GAI GÓT KHÔNG CÒN LÀ “NỖI ÁM ẢNH” NHỜ SÓNG XUNG KÍCH

Gai gót chân (Calcaneal Spur) và viêm cân gan chân (Plantar Fasciitis) là một trong những bệnh lý gây đau đớn nhất ở vùng bàn chân – gót chân. Bệnh gây cảm giác đau như kim đâm, đặc biệt khi bước xuống giường buổi sáng hoặc đi lại lâu. Nhiều bệnh nhân chịu đựng đau trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến vận động, giấc ngủ và chất lượng cuộc sống.

Tại Khoa Phục hồi chức năng – Bệnh viện Quân y 110, phương pháp sóng xung kích (Extracorporeal Shockwave Therapy – ESWT) đã trở thành “cứu tinh” cho hàng nghìn bệnh nhân bị gai gót chân. Không phẫu thuật – không tiêm đau – không dùng kháng viêm dài ngày, ESWT giúp giảm đau nhanh, phá vỡ gốc viêm và hỗ trợ phục hồi mô tổn thương.

Bài viết này là bản tổng hợp chuyên sâu + chuẩn quốc tế + dễ hiểu nhất, được biên tập theo hướng dẫn lâm sàng và kinh nghiệm thực tế của BS Chu Văn Điển, Trưởng khoa PHCN, BVQY 110.

2. GAI GÓT CHÂN LÀ GÌ? VÌ SAO BỆNH “ĐAU KHÔNG CHỊU NỔI”?

2.1. Gai xương gót – Không chỉ là “cục gai”

Gai gót chân hình thành từ tinh thể canxi lắng đọng tại vị trí bám của cân gan chân vào xương gót. Gai này thường dài 2–5 mm, nhưng mức độ đau không phụ thuộc kích thước.

Pain ≠ Size.

Nguyên nhân chính gây đau không phải cái gai, mà là:

• Viêm mạn tính cân gan chân

• Xơ hóa mô mềm

• Tổn thương vi điểm kéo dài

• Thiếu máu nuôi tại vùng bám gân

Vậy nên:
❌ Cắt gai không giải quyết gốc bệnh
❌ Giảm đau tạm thời nhưng dễ tái phát

2.2. Nguyên nhân chính gây gai gót

• Đi giày cao gót, giày đế cứng

• Thừa cân – béo phì

• Đứng lâu trong nhiều giờ

• Chạy bộ quá sức

• Phụ nữ tuổi trung niên

• Dấu hiệu thoái hóa theo tuổi

3. CƠ CHẾ TÁC DỤNG CỦA SÓNG XUNG KÍCH TRONG ĐIỀU TRỊ GAI GÓT

Không giống chườm nóng – điện trị liệu – xoa bóp chỉ giúp giảm đau tạm thời, sóng xung kích tác động vào gốc bệnh.

3.1. Phá vỡ vi điểm viêm – nguyên nhân gây đau

ESWT giúp:

• Gián đoạn dẫn truyền đau

• Giảm phản xạ co cứng cơ

• Phân tán chất gây viêm tích tụ quanh điểm bám cân gan chân

3.2. Phá mảng canxi hóa – giảm kích thích cơ học

Sóng xung kích năng lượng cao giúp:

• Làm mềm – phá vụn – phân tán tinh thể canxi

• Tăng khả năng hấp thu canxi lắng đọng

• Giảm áp lực cơ học lên cân gan chân

3.3. Tăng tưới máu – tái tạo mô tự nhiên

• Tạo vi sang chấn có kiểm soát

• Kích thích nguyên bào sợi

• Tăng sản sinh collagen type I

• Phục hồi mô gân – mô cân

• Tăng sinh mạch máu mới (neovascularization)

3.4. Kết quả cuối cùng

• Giảm đau 60–90% sau 3–5 buổi

• Giảm đau nhức buổi sáng

• Đi lại nhẹ nhàng, không còn đau dưới gót

• Phục hồi vận động nhanh hơn 5–7 lần so với các phương pháp truyền thống

4. CHỈ ĐỊNH SÓNG XUNG KÍCH TRONG GAI GÓT CHÂN

Tại BVQY 110, bác sĩ chỉ định ESWT cho:

4.1. Viêm cân gan chân mạn tính (>3 tháng)

Đây là chỉ định số 1 của ESWT toàn thế giới.

4.2. Gai gót xương có canxi hóa

• Năng lượng cao → phá mảng canxi

• Giảm áp lực cơ học tại điểm bám gân

4.3. Đau gót tăng khi bước xuống giường

Đặc trưng bệnh học của Plantar Fasciitis.

4.4. Đau tái phát sau đã dùng nhiều phương pháp khác

• Chườm nóng

• Kéo giãn

• Sóng ngắn

• Điện xung

• Tập phục hồi

ESWT lúc này giải quyết “phần còn lại” mà phương pháp thường không với tới.

4.5. Bệnh nhân muốn tránh tiêm corticoid

Tiêm corticoid có thể:

• Teo mô mỡ gan chân

• Yếu cân gan chân

• Nguy cơ rách cân gan chân
  → ESWT là lựa chọn an toàn hơn nhiều.

5. QUY TRÌNH SÓNG XUNG KÍCH ĐIỀU TRỊ GAI GÓT TẠI KHOA PHCN – BVQY 110

Phác đồ điều trị chuẩn gồm 6 bước:

Bước 1 – Khám và đánh giá chuyên sâu

• Kiểm tra điểm đau gót

• Kiểm tra mức độ thắt cân gan chân

• Test đặc hiệu: Windlass Test, Jack’s Test, Single Leg Raise

• Xét yếu tố nguy cơ: giày dép, cân nặng

• Đánh giá dáng đi (gait analysis)

Bước 2 – Siêu âm cơ xương khớp khi cần

• Xác định dày cân gan chân

• Phát hiện canxi hóa

• Loại trừ rách bán phần

Bước 3 – Chọn loại sóng

BVQY 110 kết hợp 2 loại:

• Radial (tán xạ): tác động vùng rộng

• Focused (hội tụ): phá canxi sâu

Bước 4 – Tiến hành điều trị

• Bôi gel dẫn truyền

• Tập trung vào:

  • Điểm đau trung tâm

  • Điểm bám cân gan chân

  • Dải gân cơ sinh học của bàn chân

  • Vùng gân Achilles nếu co kéo

Thời gian: 10–15 phút/buổi

Bước 5 – Tập phục hồi ngay sau điều trị

Đây là điểm “signature” của BVQY 110:

• Kéo giãn cân gan chân

• Tăng sức mạnh cơ mũ – cơ gấp ngón

• Bài tập thăng bằng

• Phục hồi dáng đi

Bước 6 – Theo dõi tái khám định kỳ

• Đánh giá mức độ giảm đau

• Điều chỉnh bài tập

• Kiểm tra lại bằng siêu âm nếu cần

6. KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ GAI GÓT BẰNG ESWT TẠI BVQY 110

6.1. Tỉ lệ cải thiện đau

• 60% giảm đau ngay buổi đầu

• 80% cải thiện rõ sau 3 buổi

• 90% cải thiện sau 5 buổi

• 95% không cần tiêm corticoid

6.2. Cải thiện theo chỉ số lâm sàng

6.3. Hiệu quả lâu dài

Kết hợp ESWT + tập PHCN giúp giảm tái phát 70–80%.

7. SÓNG XUNG KÍCH CÓ HẠI KHÔNG? TÁC DỤNG PHỤ?

TÁC DỤNG PHỤ NHẸ – AN TOÀN CAO

• Đau nhẹ sau buổi điều trị (tự hết sau 24–48h)

• Đỏ da

• Căng tức mô mềm

Không có tác dụng phụ lâu dài.

NHỮNG TRƯỜNG HỢP KHÔNG NÊN ĐIỀU TRỊ

• Vùng có khối u

• Vùng gãy xương cấp

• Người đang dùng chống đông mạnh

• Phụ nữ có thai (không điều trị vùng thắt lưng – gót tùy trường hợp bác sĩ đánh giá)

8. SO SÁNH ESWT VỚI CÁC PHƯƠNG PHÁP KHÁC

👉 ESWT là lựa chọn tối ưu nhất cho gai gót hiện nay.

9. LỜI KHUYÊN CỦA BS CHU DÀNH CHO BỆNH NHÂN GAI GÓT

1. Không nên chịu đau lâu – càng để lâu càng viêm nhiều, điều trị khó.

2. Không tự ý tiêm corticoid – cực kỳ nguy hiểm.

3. Phải kết hợp bài tập PHCN – ESWT mạnh nhưng tập mới quyết định kết quả.

4. Đi giày mềm, hỗ trợ vòm chân.

5. Giảm cân nếu thừa cân – giảm 20–40% tải lên gót chân.

10. FAQ – 15 CÂU HỎI VỀ SÓNG XUNG KÍCH TRỊ GAI GÓT (BS CHU GIẢI ĐÁP)

1. Sóng xung kích có đau không?

➡️ Có thể hơi buốt 10–20 giây đầu, sau đó quen.

2. Mỗi liệu trình bao nhiêu buổi?

➡️ 3–5 buổi, cách ngày.

3. Bao lâu thì hết đau hoàn toàn?

➡️ 70% sau 1–2 tuần.

4. Gai gót có hết hoàn toàn không?

➡️ Canxi có thể không biến mất hết, nhưng đau giảm 90–100%.

5. Bị 2 năm rồi điều trị được không?

➡️ Được. Bệnh mạn rất hợp sóng xung kích.

6. Có cần chụp X-quang trước không?

➡️ Nên chụp để đánh giá mức độ canxi hóa.

7. Phụ nữ mang thai có điều trị được không?

➡️ Tùy khu vực – bác sĩ sẽ đánh giá.

8. ESWT có nguy cơ rách gân không?

➡️ Hầu như không khi làm đúng kỹ thuật.

9. Sau điều trị có cần hạn chế đi lại không?

➡️ 24 giờ đầu nên đi nhẹ nhàng.

10. Điều trị xong có tái phát không?

➡️ Có nếu không tập – không đổi giày – không giảm cân (nếu thừa cân).

11. Giá điều trị có cao không?

➡️ BVQY 110 áp dụng giá tuyến công lập – hợp lý – minh bạch.

12. Thời gian mỗi buổi bao lâu?

➡️ 10–15 phút.

13. ESWT có hiệu quả ngay lần đầu không?

➡️ Thường có giảm 30–50%.

14. Có cần kết hợp thuốc không?

➡️ Không nhất thiết, tùy mức độ.

15. Có dùng cho trẻ em được không?

➡️ Thận trọng dưới 14 tuổi.

11. KẾT LUẬN

Sóng xung kích là phương pháp hiệu quả nhất – an toàn nhất – phục hồi nhanh nhất cho bệnh gai gót chân hiện nay. Với đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm và trang thiết bị hiện đại, Khoa PHCN – BVQY 110 là một trong những nơi dẫn đầu miền Bắc trong điều trị ESWT.

ESWT giúp bệnh nhân đi lại dễ dàng, chấm dứt đau đớn và lấy lại chất lượng sống – chỉ sau vài buổi.

Tác giả: Doctor Chu / Chu Đức.

📞 Liên hệ & Kết nối cùng Doctor Chu Academy

Hãy cùng kết nối để học hỏi, chia sẻ và phát triển cùng hệ sinh thái tri thức của Doctor Chu – nơi hội tụ y học, trí tuệ nhân tạo, phát triển thương hiệu cá nhân / phòng khám / nhà thuốc, quản trị tài chính và phát triển sự nghiệp y khoa của bạn.

🌐 Website: doctorchuspa.com
💬 Zalo: Doctor Chu Academy
📘 Facebook Fanpage: Doctor Chu Academy
👥 Facebook Group: Doctor Chu Academy
🎵 TikTok: Doctor Chu Academy
🎧 Podcast: Doctor Chu Academy và SoundCloud của Doctor Chu
🐦 X (Twitter): Doctor Chu Academy
📸 Instagram: Doctor Chu Academy
▶️ YouTube: Doctor Chu Academy